Chỉ
cách Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Sĩ vài giờ đi tàu hoặc
ô tô, nhưng người dân Bỉ vẫn không từ bỏ việc đi máy bay. Hiện có 198 sân bay
trong phạm vi 500 km từ một trong sáu sân bay của Bỉ (Brussels, Charleroi,
Liège, Ostend, Kortrijk và Antwerp). Mặc dù hầu hết các cơ sở hạ tầng này chỉ
phục vụ những chuyến bay nội địa và máy bay riêng, nhưng hàng năm có hàng chục
nghìn hành khách từ Bỉ lên các chuyến bay thương mại tại những sân bay khác, đặc
biệt là các trung tâm như Amsterdam, Frankfurt, London, Paris và Zurich. Những
thành phố lớn này hoàn toàn có thể tiếp cận được bằng đường sắt hoặc đường bộ.
Để cố
gắng hạn chế những chuyến bay ngắn này và hoàn thành kế hoạch chuyển đổi thuế từ
tháng 10/2021, chính phủ liên bang đã áp dụng "thuế lên máy bay" từ
ngày 1/4/2022 với mức 10 euro cho các
chuyến bay dân dụng dưới 500 km, 2 euro cho các chuyến bay trên 500 km trong
Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh và Thụy Sĩ, và 4 euro cho các chuyến bay
dài hơn.
Dự
kiến thu về 30 triệu euro trong chín tháng đầu áp dụng, thuế này chỉ thu được
21 triệu euro từ tháng 4 đến tháng 12/2022. Tuy nhiên, mục tiêu năm 2023 - 40
triệu euro - đã được hoàn thành. Theo Bộ Tài chính Bỉ, gần 40,4 triệu euro đã
được thu về năm ngoái, cụ thể là 20,6 triệu euro từ các chuyến bay trong EU
trên 500 km, 16,4 triệu euro từ các chuyến bay ngoài EU trên 500 km, và 3,4 triệu
euro từ các chuyến bay dưới 500 km. Trong sáu tháng đầu năm 2024, thuế 10 euro
đã mang lại 2,1 triệu euro.
Tuy
nhiên, Liên đoàn các hiệp hội môi trường Bỉ (Canopéa) cho rằng biện pháp này là
chưa đủ. Theo chuyên gia về giao thông Pierre Courbe, việc không đánh thuế
ngành hàng không theo mức phát thải của nó đã khiến Bỉ mất đi các nguồn tài
chính cần thiết để khử carbon trong giao thông. Để thực sự trở thành một biện
pháp bảo vệ môi trường, cần phải tăng thuế, nhắm mục tiêu mạnh hơn vào các chuyến
bay ngắn và áp dụng thuế cao hơn cho vé hạng nhất, có tỷ lệ lấp đầy thấp hơn và
do đó lượng khí thải trên mỗi hành khách cao hơn. Đây là những biện pháp đã được
áp dụng tại Đức, Pháp và Vương quốc Anh.
*
Các lựa chọn ít gây ô nhiễm hơn nhưng quá ítThực tế là hàng không gây ra một
tác động môi trường lớn. Theo Cơ quan khí hậu của Bỉ (climat.be), giao thông vận
tải, chủ yếu là đường bộ, là lĩnh vực duy nhất - cùng với việc sưởi ấm các tòa
nhà thương mại - đã tăng lượng khí thải CO2 ở Bỉ trong năm 2022. Và mặc dù giao
thông đường bộ chiếm phần lớn lượng khí thải này (72% ô nhiễm của lĩnh vực này ở
cấp độ châu Âu, 96% ở Bỉ), nhưng ngành hàng không vẫn chiếm hơn 13% trong tổng
lượng khí thải của châu Âu, vượt xa so với phát thải không đáng kể của ngành đường
sắt (0,3%).
Mặc
dù việc thay thế máy bay cho các chuyến bay liên lục địa là rất khó khăn, nhưng
theo phân tích 290.000 chuyến bay dựa trên dữ liệu từ công ty FlightRadar của Mỹ,
trong năm 2023, cứ chín chuyến bay thương mại chở khách khởi hành từ các sân
bay ở Bỉ thì có một chuyến bay đến một sân bay cách đó dưới 500 km. Dữ liệu này
bao gồm các chuyến bay xuất phát hoặc đến một trong sáu sân bay của Bỉ từ ngày
1/1 đến ngày 25/12/2023.
Trung
bình có 36 chuyến bay như vậy mỗi ngày. Trong một số trường hợp, đây đơn thuần
là việc định vị lại máy bay hoặc đào tạo các phi công tương lai. Tuy nhiên, vẫn
còn hàng nghìn chuyến bay ngắn khởi hành từ Bỉ, thường để quá cảnh tại một sân
bay lân cận.
Mặc
dù vậy, vẫn có các lựa chọn thay thế: Amsterdam, Frankfurt, London, Paris và
Zurich lần lượt cách Brussels 2 giờ 12 phút, 3 giờ 13 phút, 2 giờ 50 phút, 1 giờ
31 phút và 8 giờ đi tàu. Thời gian di chuyển dài hơn so với máy bay - khoảng 30
phút đến Paris, lâu hơn một chút đến London, cộng thêm thời gian di chuyển vào
trung tâm thành phố - nhưng lại tiêu tốn năng lượng hơn nhiều vì nếu một hành
khách đi máy bay đến Paris thải ra khoảng 60 kg CO2, thì người đi ô tô thải ra
khoảng 40 kg và người đi Eurostar chỉ thải ra từ 2 đến 3 kg.
Tuy
nhiên, thường thì lựa chọn đường sắt vẫn còn hạn chế và việc chọn đi tàu có thể
là vấn đề niềm tin hơn là lý trí: các chuyến tàu trực tiếp chỉ kết nối Brussels
với 11 thành phố lớn của châu Âu, trong khi máy bay có các chuyến bay trực tiếp
đến 41 thành phố trong số đó, theo một báo cáo gần đây của Greenpeace. Theo tổ
chức phi chính phủ này, con số này là quá ít vì chín thành phố khác có thể được
tiếp cận trực tiếp bằng tàu hỏa trong vòng 12 giờ và tám thành phố khác trong
vòng 18 giờ. Đối với Greenpeace, tình hình này "khuyến khích việc chọn máy
bay hơn là tàu hỏa dù ngành hàng không gây ra tác động tiêu cực đến khí hậu".
*
Phương pháp luận
Việc
so sánh lượng khí thải CO2 của các phương tiện giao thông khác nhau chỉ là một
ước tính, vì lượng khí thải này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: kiểu xe, tỷ lệ
lấp đầy, năm sản xuất, nguồn điện sản xuất ra để vận hành tàu và một số loại xe
hơi…
Lượng
CO2 thải ra trong mỗi chuyến bay có thể được đánh giá thông qua công cụ tính
toán của Cơ quan Môi trường châu Âu (Eurocontrol), nhưng chúng thường bị đánh
giá thấp, do công cụ tính toán của Eurocontrol không được thiết kế cho các chuyến
bay ngắn, đặc biệt là dưới 100 km. Lượng khí thải trên mỗi hành khách – dựa
trên một máy bay lấp đầy 60% – đã được ước tính bởi Greentripper.org, một tổ chức
của Bỉ hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc giảm thiểu dấu chân carbon của họ.
Các tác động của sự buộc phải bức xạ (hiệu ứng ấm lên) do các vệt ngưng tụ kéo
dài sau động cơ phản lực đã được tính đến. Để đơn giản hóa, hai mô hình máy bay
đã được chọn: Boeing 737-800 cho các chuyến bay thương mại và Cessna Citation
Excel (C56x) cho hàng không tư nhân.
Dấu
chân carbon của giao thông đường sắt được cung cấp bởi ecopassenger.org, một
sáng kiến của Liên minh Đường sắt quốc tế, Viện Nghiên cứu Năng lượng và Môi
trường (Ifeu) và Quỹ Phát triển Bền vững (Susdev). Tuy nhiên, đối với cả vận tải
đường sắt và các phương thức di chuyển cạnh tranh, những phương pháp luận và số
liệu tham khảo có thể khác nhau đáng kể: ví dụ, SPF Mobilité quy định lượng khí
thải trực tiếp là 8 gr CO2 trên mỗi hành khách khi đi tàu.
Đối
với ô tô, cơ sở dữ liệu của Cơ quan Chuyển đổi sinh thái Pháp đã được sử dụng
làm tài liệu tham khảo, dựa trên một chiếc ô tô hạng trung được sản xuất vào
năm 2018 và được sử dụng cho một hành trình đường dài với 1,6 hành khách trên
xe.
*
Chi phí môi trường của các máy bay tư nhân
Mùa
hè năm ngoái, khi Bỉ bước vào giai đoạn chuyển giao quen thuộc giữa những người
nghỉ tháng Bảy và tháng Tám, mười chiếc máy bay riêng đã cất cánh từ một sân
bay ở Bỉ hướng đến Cannes, Nice, hoặc Saint-Tropez, các địa điểm nghỉ dưỡng nổi
tiếng ở miền Nam nước Pháp.
Trong
số đó có một chiếc Falcon 2000, một máy bay phản lực hai động cơ có thể chở mười
hành khách trong điều kiện tiện nghi tối đa trên quãng đường hơn 7.000 km. Đây
thực sự là một sự "trêu ngươi" đối với Bison Futé và những người lo
ngại về môi trường: chỉ trong 90 phút, từ Courtrai (Bỉ) đến La Croisette
(Pháp), chiếc Falcon thuộc sở hữu của một công ty cho thuê tại Bỉ đã tiêu thụ
hơn 1.400 kg nhiên liệu và thải ra gần 4,5 tấn CO2 vào khí quyển, tương đương với
lượng khí thải trung bình của một người Bỉ trong suốt bốn tháng.
Nếu
thực hiện hành trình này bằng ô tô, chuyến đi dài 11 giờ sẽ chỉ thải ra khoảng
156 kg CO2 mỗi hành khách, và nếu đi bằng tàu hỏa (8 giờ 44 phút), tổng lượng
khí thải sẽ là 8,5 kg mỗi hành khách. Vào năm 2023, theo dữ liệu của
FlightRadar, có 113 máy bay riêng đã cất cánh từ Bỉ để đến Cannes-Mandelieu, một
điểm đến ưa thích của các chủ sở hữu và người thuê máy bay tư nhân.
Tương
tự như vậy là các điểm đến như Saint-Moritz (Thụy Sĩ), Courchevel và Chambéry
(Pháp) vào mùa đông, hoặc Basel (Thụy Sĩ) vào tháng 6 khi diễn ra hội chợ nghệ
thuật đương đại (11 máy bay riêng đã được thuê từ Bỉ vào năm ngoái). Trong số
sáu máy bay riêng đã bay đến Le Mans (Pháp) vào năm 2023, bốn chiếc cũng làm
như vậy vào tháng 6 khi cuộc đua ô tô diễn ra.
Theo
Bộ trưởng phụ trách các sân bay vùng Wallonia của Bỉ, Adrien Dolimont, ước tính
có 3.887 lần cất cánh và hạ cánh của các máy bay phản lực tư nhân được ghi nhận
vào năm 2023 tại Charleroi và 3.115 lần tại Sân bay Liège.
Hơn
800 chuyến bay chở khách được thực hiện 224 lần bởi các máy bay thương mại và
584 lần bởi những máy bay riêng với quãng đường dưới 100 km đã nằm trong số dữ
liệu năm 2023 mà FlightRadar đưa ra. Những khoảng cách này đôi khi ngắn đến
đáng kinh ngạc: 25 km giữa Liège và Maastricht (Hà Lan), 42 km giữa Anvers và
Bruxelles, 50 km từ Kortrijk đến Ostende.
“Các
chuyến bay tư nhân không bao giờ đi từ sân bay của chúng tôi đến một sân bay
khác ở Bỉ, đất nước này quá nhỏ, điều đó sẽ quá tốn kém cho khách hàng”, người
quản lý an toàn của sân bay Kortrijk, Benjamin Steen, giải thích. "Điều có
thể xảy ra là nếu máy bay phù hợp nhưng không có sẵn tại Kortrijk, thì nhà điều
hành phải điều một chiếc máy bay trống từ sân bay khác. Hoặc ngược lại. Loại
chuyến bay trống này cũng được thực hiện bởi các hãng hàng không truyền thống
như TUI, Brussels Airlines... Thường thì các máy bay bay bay không tải từ Brussels đến Ostend để sau đó thực hiện một
chuyến bay từ Ostend... Chúng ta có thể so sánh điều này với một chiếc taxi chạy
không khách đến điểm khởi hành của khách hàng, hoặc một chiếc xe tải nặng đi lấy
hàng".
Sự
hiện diện của bốn trạm bảo dưỡng kỹ thuật tại vùng Tây Flanders, bao gồm một trạm
chuyên bảo dưỡng máy bay cá nhân và sự gia tăng các chuyến bay đào tạo cũng phần
nào giải thích lý do cho sự gia tăng những chuyến bay ngắn đến và đi từ sân bay
Kortrijk. Đặc biệt các chuyến bay đến Lille (Pháp), Antwerp hoặc Ostend, không
bao giờ có hành khách trên máy bay.
"TUI
phục vụ phần lớn các sân bay khu vực ở Bỉ và là hãng hàng không duy nhất của Bỉ
cung cấp sự linh hoạt này cho hành khách", bà Sarah Saucin, phát ngôn viên
của TUI, tập đoàn lữ hành tại Bỉ giải thích. "Tuy nhiên, không thể lắp đặt
một trạm bảo dưỡng máy bay tại mỗi sân bay và vì vậy máy bay của chúng tôi thường
phải đến Brussels để được kiểm tra. Ngoài ra, đôi khi cần thiết phải di chuyển
một máy bay từ sân bay này đến sân bay khác ở Bỉ để thực hiện các hoạt động. Những
chuyến bay vì mục đích kỹ thuật hoặc vận hành này được giảm thiểu đến mức tối
đa".
Phát
ngôn viên của Sân bay Liège, Christian Delcourt, giải thích : "Chúng tôi cố
gắng tránh các chuyến bay không chở khách đến mức tối đa, nhưng đôi khi cần thiết
phải điều động một máy bay không chở khách đến vị trí cần thiết trước khi bắt đầu
một chuyến bay với hành khách", nơi ASL Group, một trong những công ty
hàng đầu châu Âu về máy bay phản lực tư nhân, đã chọn địa điểm này cho một
trong những cơ sở của mình.
Còn
theo Trưởng phòng truyền thông của Sân bay Charleroi, Vincent Grassa, hiện có
hai trường dạy lái máy bay tại sân bay Charleroi; các sân bay Lille và
Valenciennes (Pháp) được sử dụng để cho phép những phi công thực hành cất cánh
và hạ cánh trên một đường băng khác.
Từ
những dữ liệu và thông tin đã nêu, có thể thấy rằng việc sử dụng máy bay riêng
đang đặt ra nhiều thách thức về môi trường, đặc biệt là trong bối cảnh nhận thức
ngày càng cao về biến đổi khí hậu. Dù có những lý do kỹ thuật và vận hành đằng
sau việc điều động máy bay không chở khách, những chuyến bay này vẫn góp phần
không nhỏ vào lượng khí thải carbon đáng kể. Điều này đặt ra câu hỏi về sự bền
vững và trách nhiệm của các hãng hàng không cũng như những cá nhân sử dụng dịch
vụ máy bay riêng.
Để
giảm thiểu tác động tiêu cực, cần có những giải pháp sáng tạo và bền vững hơn,
đồng thời thúc đẩy sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc lựa chọn phương tiện di chuyển,
sao cho phù hợp với xu hướng bảo vệ môi trường toàn cầu./.
(TTXVN/Bnews)
Bộ trưởng Bộ Điều phối Hàng hải và Đầu tư Luhut Pandjaitan cho biết Indonesia đang mời các công ty dầu khí tư nhân sản xuất nhiên liệu máy bay trong nỗ lực giảm giá vé máy bay trong nước.
Ngày 13/5/2024, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã ban hành Quyết định số 585/QĐ-BGTVT phê duyệt Kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 của ngành Giao thông vận tải thực hiện Quyết định 709/QĐ-TTg.
Các nhà khoa học cho rằng đây là một phần của "chu kỳ phun trào điển hình" từng được ghi nhận của White Island, đồng thời cảnh báo hoạt động của núi lửa có thể kéo dài "từ hàng tuần đến hàng tháng."
Hướng tới Kỷ niệm 30 năm ngày chính thức thực hiện trách nhiệm điều hành hoạt động bay trong Vùng thông báo bay Hồ Chí Minh (08/12/1994-08/12/2024),chiều ngày 30/8, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã tổ chức buổi tọa đàm "Vùng trời của chúng ta" .