Lộ trình phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) của Indonesia

Trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu đang chịu áp lực lớn trong việc giảm phát thải khí nhà kính, nhiều quốc gia đã xây dựng chiến lược phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel – SAF) nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Indonesia – quốc gia có thị trường hàng không lớn nhất Đông Nam Á – đã công bố “Lộ trình phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) của Indonesia”, nhằm định hướng chính sách, phát triển thị trường và xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu hàng không bền vững trong dài hạn.

Bối cảnh và động lực phát triển SAF

Ngành hàng không toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những thập kỷ tới. Theo các dự báo quốc tế, số lượng hành khách có thể vượt 8 tỷ lượt mỗi năm vào năm 2041, nếu không có biện pháp giảm phát thải, ngành này có thể tạo ra khoảng 21,2 gigaton CO₂ vào năm 2050.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi sang các giải pháp năng lượng sạch hơn.

Để giải quyết thách thức này, cộng đồng quốc tế đã thống nhất mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero Emissions) vào năm 2050 trong ngành hàng không thông qua các cơ chế và sáng kiến như Cơ chế bù đắp và giảm phát thải carbon đối với hàng không quốc tế (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation –CORSIA) và mục tiêu dài hạn của ngành hàng không toàn cầu.

Trong các giải pháp giảm phát thải, SAF được xem là công cụ quan trọng nhất, có khả năng giảm tới 80% lượng phát thải CO₂ so với nhiên liệu phản lực truyền thống, tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu và công nghệ sản xuất. Theo dự báo của ngành hàng không, SAF có thể đóng góp khoảng 65% tổng mức giảm phát thải của ngành vào năm 2050.

Vai trò của SAF đối với Indonesia

Indonesia là quốc gia quần đảo với hàng nghìn đảo và mạng lưới 683 sân bay, khiến hàng không đóng vai trò then chốt trong kết nối kinh tế – xã hội. Năm 2023, Indonesia ghi nhận khoảng 52,6 triệu hành khách nội địa và 7,1 triệu hành khách quốc tế, đưa nước này trở thành một trong những thị trường hàng không lớn nhất thế giới.

Song song với tăng trưởng vận tải hàng không, nhu cầu nhiên liệu hàng không của Indonesia được dự báo sẽ tăng mạnh trong tương lai. Đến năm 2060, nhu cầu nhiên liệu phản lực có thể đạt khoảng 15,76 triệu kilolít, tương đương phát thải khoảng 49 triệu tấn CO₂ nếu vẫn sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống.

Do đó, phát triển SAF không chỉ giúp Indonesia giảm phát thải mà còn góp phần: Đảm bảo an ninh năng lượng, thông qua việc sử dụng nguyên liệu trong nước; Tăng giá trị kinh tế, nhờ phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học; Hỗ trợ thực hiện cam kết khí hậu, bao gồm Thỏa thuận Paris và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trước năm 2060.

Tiềm năng phát triển SAF của Indonesia

Indonesia được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển ngành SAF quy mô lớn.

Trước hết, quốc gia này sở hữu nguồn nguyên liệu sinh khối rất dồi dào, đặc biệt là dầu cọ (CPO), với sản lượng chiếm hơn 50% nguồn cung toàn cầu. Ngoài ra, Indonesia còn có tiềm năng lớn từ dầu ăn đã qua sử dụng (UCO), với sản lượng ước tính khoảng 3,9 triệu tấn mỗi năm.

Bên cạnh đó, Indonesia cũng đã bắt đầu phát triển năng lực sản xuất SAF trong nước. Ví dụ, các dự án nhà máy lọc dầu xanh của Pertamina dự kiến đạt công suất khoảng 306 triệu lít SAF mỗi năm vào năm 2027.

Một dấu mốc quan trọng là vào tháng 10/2023, hãng Garuda Indonesia và Pertamina đã thực hiện chuyến bay thương mại thử nghiệm sử dụng nhiên liệu SAF pha trộn 2,4%, sản xuất từ dầu hạt cọ tinh luyện thông qua công nghệ HEFA.

 

Lộ trình pha trộn SAF của Indonesia

Một trong những công cụ chính để thúc đẩy thị trường SAF là quy định tỷ lệ pha trộn bắt buộc (SAF blending mandate) trong nhiên liệu hàng không. Theo lộ trình được đề xuất, Indonesia sẽ áp dụng mức pha trộn SAF tăng dần trong dài hạn.

Lộ trình này được thiết kế nhằm cân bằng giữa mục tiêu môi trường và khả năng phát triển của ngành công nghiệp SAF trong nước.

Dự báo nhu cầu SAF

Dựa trên các kịch bản tăng trưởng của thị trường hàng không, nhu cầu nhiên liệu phản lực của Indonesia có thể đạt: 11,8 triệu kilolít vào năm 2060 (kịch bản thấp); 15,8 triệu kilolít (kịch bản cơ sở); 19,4 triệu kilolít (kịch bản cao).

Khi kết hợp với mục tiêu pha trộn SAF, nhu cầu SAF trong nước được dự báo sẽ tăng nhanh từ sau năm 2030, đòi hỏi Indonesia phải phát triển năng lực sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Kết luận

Để thực hiện mục tiêu đề ra, Indonesia đã xây dựng hệ thống chính sách tương đối toàn diện nhằm triển khai Lộ trình phát triển SAF để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2060. Trọng tâm của chính sách là quy định bắt buộc pha trộn SAF vào nhiên liệu hàng không, dự kiến bắt đầu với tỷ lệ khoảng 1% từ giai đoạn 2026–2027, sau đó tăng dần lên 5% trong giai đoạn 2029–2035 và tiếp tục mở rộng trong dài hạn.

Đồng thời, Chính phủ Indonesia ban hành Kế hoạchhành động quốc gia về SAF giai đoạn 2025–2029, trong đó tập trung phát triển chuỗi cung ứng SAF trong nước, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và thúc đẩy nghiên cứu công nghệ sản xuất nhiên liệu sinh học hàng không. Indonesia cũng đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất SAF nội địa lên khoảng 1 triệu kilolit mỗi năm vào năm 2030, với sự tham gia chủ đạo của Tập đoàn năng lượng quốc gia Pertamina.

Bên cạnh đó, quốc gia này chú trọng phát triển nguồn nguyên liệu sinh học như dầu ăn đã qua sử dụng (UCO), dầu cọ và các loại sinh khối, đồng thời mở rộng thử nghiệm bay sử dụng SAF và hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp SAF nhằm hướng tới trở thành trung tâm sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, Indonesia cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, mở rộng đầu tư vào công nghệ sản xuất SAF, đồng thời tăng cường hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu nhằm xây dựng hệ sinh thái SAF toàn diện và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

(Phòng KHCN -Nguồn:https://imsis-djpu.kemenhub.go.id/PortalDKPPU/(English%20Translation)%20Indonesia%20Sustainable%20Aviation%20Fuel%20(SAF)%20Roadmap.pdf)