Phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới

05  nhiệm vụ giải pháp

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, nhất là trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu

Quán triệt sâu sắc, tạo chuyển biến mạnh mẽ, thống nhất trong toàn hệ thống chính trị về vị trí, vai trò, ý nghĩa chiến lược của đổi mới, sáng tạo và yêu cầu phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên; xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên trong lãnh đạo, chỉ đạo và sinh hoạt của cấp uỷ, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị; bảo đảm thống nhất về nhận thức, quyết tâm về chính trị và hành động.

Người đứng đầu cấp uỷ, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị phải thực sự nêu gương, khích lệ và bảo vệ tinh thần đổi mới, sáng tạo; tiên phong đảm nhận nhiệm vụ mới, khó, phức tạp, có tính đột phá; sâu sát cơ sở, tăng cường kiểm tra, giám sát, đối thoại với cán bộ cấp dưới, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn.

Cấp uỷ, tập thể lãnh đạo phải xây dựng môi trường làm việc dân chủ, cởi mở; tôn trọng các ý kiến phản biện có tính xây dựng sáng tạo, đột phá; kịp thời nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả; phát huy vai trò giám sát của Nhân dân trong thực hiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ.

Không để chủ trương khuyến khích đổi mới bị lợi dụng để áp đặt ý chí chủ quan, ép buộc đồng thuận hoặc che giấu rủi ro, khuyết điểm.

Đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; chuyển từ tư duy quản lý hành chính, phục tùng "máy móc" sang tư duy kiến tạo, hành động, chủ động giải quyết công việc, lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực tế làm thước đo chủ yếu.

Kiên quyết khắc phục triệt để tư tưởng trông chờ, ỷ lại, tâm lý e ngại, sợ sai, sợ chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng gây ách tắc, cản trở phát triển.

Xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân, nhất là người đứng đầu có biểu hiện né tránh, đùn đẩy, kéo dài thời gian hoặc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm xem xét, quyết định các đề xuất đổi mới, sáng tạo thuộc thẩm quyền mà không có lý do chính đáng.

Tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật và cơ chế đặc thù trọng dụng, bảo vệ cán bộ

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi; kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không phù hợp thực tiễn.

Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa quản lý, vừa kiến tạo phát triển, mở đường cho đổi mới, sáng tạo và giải phóng nguồn lực.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển các thành phần kinh tế, giáo dục, y tế, văn hoá và các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như tài chính, tài sản công, đầu tư công, đấu thầu, đất đai, năng lượng.

Khẳng định cán bộ thực hiện đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước được bảo vệ; trường hợp pháp luật quy định chưa rõ, chưa thống nhất hoặc không còn phù hợp với thực tiễn, phải được xem xét khách quan, toàn diện và ưu tiên áp dụng nguyên tắc có lợi để bảo vệ cán bộ có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung.

Hoàn thiện cơ chế phát hiện, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo. Phân loại đề xuất nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo theo quy mô, mức độ rủi ro và thẩm quyền để áp dụng cơ chế kiểm soát phù hợp, gắn với phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình.

Đối với các nhiệm vụ, giải pháp đột phá về thực thi, khi đã có cơ sở pháp lý nhưng còn vướng mắc trong thực tiễn hoặc do sự thay đổi nhanh chóng về công nghệ, cần mở rộng không gian tự chủ, giao quyền quyết định và tự chịu trách nhiệm cho người đứng đầu; thực hiện quản trị rủi ro tương ứng với quy mô, mức độ tác động; nghiên cứu áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro thử nghiệm và loại trừ hoàn toàn trách nhiệm pháp lý khi xảy ra thiệt hại do nguyên nhân khách quan.

Đối với đột phá về thể chế, bao gồm các nhiệm vụ, giải pháp, đổi mới, sáng tạo mà pháp luật chưa có quy định hoặc khác với pháp luật hiện hành, yêu cầu xác định rõ nội dung chính sách mới, phạm vi, đối tượng, thời hạn, nguồn lực, giới hạn rủi ro và cơ quan chịu trách nhiệm giám sát.

Ưu tiên xây dựng "không gian thử nghiệm có kiểm soát" tại những lĩnh vực, địa bàn đủ điều kiện, năng lực quản trị phù hợp.

Lấy kết quả thử nghiệm, tổng kết thực tiễn là căn cứ quan trọng để hoàn thiện thể chế theo chu trình "thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hoá".

Trường hợp một nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo bao gồm cả yếu tố đột phá về thể chế và khâu thực thi, phải phân định rõ từng nội dung để áp dụng cơ chế xem xét, quyết định, kiểm soát rủi ro và bảo vệ tương ứng, phù hợp.

Quy định chặt chẽ tiêu chí, điều kiện miễn, giảm trừ trách nhiệm; phân định rõ ranh giới giữa đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung với hành vi lợi dụng, cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm hoặc vụ lợi.

Không lợi dụng khuyến khích đổi mới, sáng tạo, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung để bao che hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm; vi phạm nguyên tắc của Đảng, pháp luật của Nhà nước; xâm phạm lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân.

Nghiên cứu xây dựng cơ chế tài chính đặc thù từ nguồn ngân sách nhà nước, các quỹ hợp pháp hoặc nguồn xã hội hoá để hỗ trợ các hoạt động thử nghiệm, thí điểm và bù đắp một phần thiệt hại khách quan phát sinh từ nhiệm vụ đổi mới, sáng tạo đã được phê duyệt.

Đẩy mạnh phân cấp, uỷ quyền gắn với quản trị rủi ro công vụ từ sớm, từ xa trong triển khai các đề xuất đổi mới, sáng tạo

Đẩy mạnh phân cấp, uỷ quyền, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho cấp uỷ, người đứng đầu trong quyết định và tổ chức thực hiện các giải pháp đột phá, cấp bách.

Phân cấp, uỷ quyền phải đi đôi với tăng cường kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình; quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong đề xuất, phê duyệt và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; phân định rõ loại việc người đứng đầu quyết định và những việc phải xin ý kiến, thông qua tập thể; bảo đảm thống nhất với nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.

Giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cấp uỷ lãnh đạo, chỉ đạo xử lý dứt điểm các điểm nghẽn, dự án trì trệ, tồn đọng kéo dài, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng, tài chính, đầu tư công, tài nguyên, môi trường, hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội...

Đối với mô hình thí điểm khác với quy định hiện hành hoặc chưa có quy định, phải báo cáo cấp uỷ có thẩm quyền xem xét, quyết định; những vấn đề lớn, liên ngành, liên vùng, phức tạp, vượt thẩm quyền, phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền ở Trung ương.

Thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro công vụ từ sớm, từ xa. Mọi đề xuất đổi mới, sáng tạo phải công khai, minh bạch, xác định rõ mục tiêu, thẩm quyền, nguồn lực, rủi ro và cam kết không vụ lợi.

Đơn giản hoá quy trình đối với đề xuất nhỏ, cấp thiết ở cơ sở; quy định thời hạn xử lý đối với từng khâu, gắn trách nhiệm người đứng đầu nếu để chậm trễ, kéo dài. Thiết lập cơ chế tư vấn, giám sát liên ngành để hỗ trợ, thẩm định, theo dõi và đánh giá khách quan quá trình thực hiện.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về sáng kiến, đề xuất đổi mới bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống"; theo dõi, đánh giá, kiểm soát rủi ro và kịp thời nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Tổ chức, cơ quan, đơn vị bảo đảm nguồn lực thực hiện, bố trí kịp thời trang thiết bị, phương tiện làm việc, nhân sự và kinh phí cần thiết để cán bộ thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo đã được phê duyệt.

Thiết lập cơ chế tham vấn, phản ứng nhanh, hỗ trợ cán bộ xử lý rủi ro từ sớm, từ xa, quyết định kịp thời đối với các tình huống cấp bách, vấn đề phức tạp về kinh tế - xã hội hoặc thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm không bỏ lỡ thời cơ, không gây ách tắc công việc chung.

Thực hiện cơ chế bảo vệ bao trùm, xuyên suốt; minh bạch quy trình miễn, giảm trách nhiệm gắn với đổi mới công tác kiểm tra, giám sát

Thực hiện cơ chế bảo vệ toàn diện đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia các khâu tham mưu, thẩm định, quyết định và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung.

Việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào động cơ, mục đích, mức độ lỗi, quá trình ra quyết định, việc tuân thủ chủ trương, phương án đã được phê duyệt, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro, hậu quả và việc chủ động ngăn chặn, khắc phục.

Kết quả, lợi ích đạt được là căn cứ quan trọng để đánh giá, nhưng không phải căn cứ duy nhất để xem xét miễn trừ, giảm nhẹ trách nhiệm.

Không xử lý hoặc loại trừ trách nhiệm đối với những trường hợp thiệt hại phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan, không thể dự báo, khi cán bộ đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cần thiết.

Xem xét miễn hoặc giảm trách nhiệm đối với trường hợp phát sinh sai sót không cố ý, không vụ lợi, thực hiện đúng chủ trương, phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt và đã chủ động báo cáo, phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả.

Không áp dụng cơ chế bảo vệ, xử lý nghiêm đối với các trường hợp cố ý làm trái, vụ lợi, che giấu thông tin, bỏ qua cảnh báo hoặc tự ý vượt phạm vi được phê duyệt.

Cho phép điều chỉnh, tạm dừng hoặc thay đổi phương án khi xuất hiện nguy cơ gây thiệt hại lớn hoặc không bảo đảm mục tiêu; đồng thời, có biện pháp bảo vệ uy tín, danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của cán bộ, bảo đảm cơ chế bảo vệ được thực hiện đầy đủ, thực chất.

Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra gắn với chuyển đổi số theo hướng chuyển trọng tâm sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo và hỗ trợ khắc phục từ sớm, từ xa. Kết hợp chặt chẽ công tác đôn đốc, kiểm tra, giám sát với hướng dẫn, hỗ trợ trong quá trình thực hiện; khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về đổi mới, sáng tạo để làm căn cứ hỗ trợ ra quyết định, giám sát thường xuyên và bảo vệ cán bộ.

Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chủ trương đổi mới, sáng tạo để tham nhũng, tiêu cực, vụ lợi, lợi ích nhóm, hợp thức hoá sai phạm, cố ý làm trái quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; tự ý vượt thẩm quyền, bỏ qua cảnh báo, không thực hiện đầy đủ trách nhiệm.

Đồng thời, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm trong việc xem xét, bảo vệ cán bộ, cản trở hoặc làm giảm động lực đổi mới, sáng tạo, cống hiến của cán bộ trong hệ thống chính trị.

Đột phá mạnh mẽ trong công tác cán bộ, lấy hiệu quả đổi mới, sáng tạo làm thước đo cốt lõi, tạo động lực, tôn vinh và trọng dụng cán bộ

Đổi mới toàn diện, đồng bộ các khâu của công tác cán bộ, lấy bản lĩnh chính trị, phẩm chất, trí tuệ, năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung làm tiêu chuẩn xuyên suốt.

Lấy sản phẩm, hiệu quả công việc, năng lực tháo gỡ điểm nghẽn, giải quyết việc khó, việc mới, việc tồn đọng kéo dài và mức độ hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo chủ yếu.

Đưa năng lực đổi mới, sáng tạo, quản trị rủi ro vào tiêu chí quan trọng trong phát hiện, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ.

Thực hiện nghiêm cơ chế chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sàng lọc cán bộ.

Hằng năm, cấp uỷ, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị rà soát, xác định những việc khó, việc mới, điểm nghẽn, nhiệm vụ trọng tâm để giao cán bộ có năng lực, bản lĩnh đảm nhận, tạo điều kiện về thẩm quyền, nhân lực, thời gian và nguồn lực để cán bộ chủ động thực hiện.

Kịp thời phát hiện, trọng dụng cán bộ có năng lực, có sản phẩm, hiệu quả thực chất; kiên quyết sàng lọc, thay thế cán bộ né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm hoặc có biểu hiện vụ lợi, vì lợi ích cá nhân không chính đáng.

Có chính sách khen thưởng, tôn vinh, trọng dụng đặc cách, vượt trội đối với cán bộ có sáng kiến, có giải pháp đổi mới mang lại hiệu quả rõ rệt, tạo sức lan toả và có khả năng nhân rộng.

Việc khen thưởng, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ phải căn cứ chủ yếu vào giá trị và hiệu quả thực tế, mức độ tiết kiệm nguồn lực, khả năng nhân rộng và tác động lâu dài; kiên quyết không chạy theo số lượng sáng kiến hoặc thành tích hình thức.

Không đồng nhất một thành tích đổi mới đơn lẻ với việc đương nhiên được bổ nhiệm hoặc đề bạt vượt cấp.

Nghiên cứu cơ chế khen thưởng, nâng bậc lương, thăng quân hàm trước thời hạn và các hình thức trọng dụng theo quy định; trường hợp có thành tích đặc biệt xuất sắc, tạo tác động lớn, có khả năng nhân rộng, có thể xem xét đặc cách bổ nhiệm ở vị trí cao hơn hoặc vượt cấp, đưa vào quy hoạch cấp chiến lược.

Trong quá trình cán bộ triển khai đề xuất đổi mới, sáng tạo hoặc đang trong giai đoạn chờ cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh, kết luận về các rủi ro, thiệt hại phát sinh, các cấp uỷ đảng vẫn thực hiện việc quy hoạch, luân chuyển, điều động, bổ nhiệm lại hoặc xem xét nâng lương định kỳ đối với cán bộ theo quy định, tuyệt đối không làm gián đoạn quá trình phát triển của cán bộ; trừ trường hợp phát hiện có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực, trục lợi cá nhân…/.