Các nội dung chính của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025

Theo đó Luật được bố cục gồm 11 Chương và 107 Điều (giảm 95 điều), cụ thể như sau:

- Chương I: Quy định chung, gồm 12 Điều (từ Điều 01 đến Điều 12).

- Chương II: Tàu bay, gồm 15 Điều (từ Điều 13 đến Điều 27).

- Chương III: Cảng hàng không, gồm 11 Điều (từ Điều 28 đến Điều 38).

- Chương IV: Hoạt động bay, gồm 10 Điều (Điều 39 đến Điều 48).

- Chương V: Vận tải hàng không và hàng không chung, gồm 15 Điều (từ Điều 49 đến Điều 63).

- Chương VI: Trách nhiệm dân sự, gồm 03 Mục và 15 Điều (từ Điều 64 đến Điều 78).

- Chương VII: An toàn hàng không và sự cố, tai nạn tàu bay, gồm 02 Mục và 9 Điều (từ Điều 79 đến Điều 87).

- Chương VIII: Nhân viên hàng không, gồm 03 Điều (từ Điều 88 đến Điều 90).

- Chương IX: An ninh hàng không, gồm 08 Điều (từ Điều 91 đến Điều 98).

- Chương X: Quản lý nhà nước về hàng không dân dụng, gồm 05 Điều (từ Điều 99 đến Điều 103).

- Chương XI: Điều khoản thi hành 04 Điều (Điều 104 đến Điều 107).

Nội dung cơ bản Luật HKDDVN 2025

Luật này quy định về hoạt động hàng không dân dụng, bao gồm các quy định về tàu bay, cảng hàng không, nhân viên hàng không, hoạt động bay, vận tải hàng không thương mại, hàng không chuyên dùng, hàng không chung, an toàn hàng không, an ninh hàng không, trách nhiệm dân sự và các hoạt động khác có liên quan đến hàng không dân dụng.

Các nội dung kế thừa

(1) Luật kế thừa phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả, thực tiễn kiểm nghiệm tốt như: thanh toán tiền công cứu hộ, giữ gìn tàu bay; các khoản nợ ưu tiên; bắt giữ tàu bay; bảo hiểm bắt buộc, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, ....nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ quốc gia thành viên của các điều ước quốc tế (Công ước Geneva 1948 về công nhận quốc tế các quyền đối với tàu bay, Công ước Montreal 1999 về thống nhất các quy tắc vận chuyển hàng không quốc tế…).

(2) Một số quy định được kế thừa và sửa đổi, bổ sung nhằm thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, khắc phục những vướng mắc, bất cập, khơi thông các điểm nghẽn, tạo ra động lực mới cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới gồm: nguyên tắc hoạt động hàng không dân dụng, chính sách phát triển hàng không dân dụng, bảo vệ môi trường trong lĩnh vực hàng không dân dụng, các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hàng không dân dụng, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp cảng, chuyển giao nghĩa vụ giữa quốc gia đăng ký quốc tịch tàu bay và quốc gia của người khai thác tàu bay và các quy định mang tính nguyên tắc về hàng không dân dụng.

Các nội dung bãi bỏ

Bãi bỏ nội dung quy hoạch vùng thông báo bay tại Luật HKDDVN để phù hợp với thông lệ quốc tế, quy định của pháp luật về quy hoạch và thực tiễn hoạt động hàng không dân dụng.

Không quy định các nội dung cụ thể, chi tiết, điều kiện, quy trình, thủ tục hành chính và phân công trách nhiệm các cơ quan thuộc Chính phủ để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/01/2025 của Bộ Chính trị về định hướng đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật và công văn số 48/CV-BCĐTKNQ18 ngày 03/5/2025 của Ban chỉ đạo về Tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Chính phủ.

Bãi bỏ quy định về tạm giữ tàu bay, khám xét tàu bay. Việc tạm giữ tàu bay, khám xét tàu bay được áp dụng theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Bãi bỏ quy định về tổ chức, cá nhân Việt Nam phải đăng ký các quyền đối với tàu bay để đảm bảo quyền đăng ký là quyền chủ động của tổ chức, cá nhân nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên, tạo ra hiệu lực đối kháng với người thứ ba, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong trường hợp phát sinh tranh chấp dân sự. Việc lựa chọn đăng ký theo ý chí của các bên phù hợp với quy định của Công ước Geneva, Công ước và Nghị định thư Cape Town, quy định của Bộ luật Dân sự.

Không quy định kinh doanh dịch vụ bảo đảm hoạt động bay là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, Luật HKDDVN 2025 tiếp tục kế thừa quy định của Luật HKDDVN về xác định dịch vụ bảo đảm hoạt động bay là dịch vụ công ích, gắn với yêu cầu về an toàn khai thác theo tiêu chuẩn, quy định của ICAO và trách nhiệm bảo đảm chủ quyền vùng trời, quốc phòng, an ninh quốc gia, đồng thời giao Nhà chức trách hàng không thực hiện quản lý, giám sát việc cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trong phạm vi vùng thông báo bay mà quốc gia được ICAO giao quản lý thông qua các quy định về bảo đảm an toàn (giấy phép đủ điều kiện khai thác đối với: hệ thống thiết bị kỹ thuật, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay).

Các nội dung sửa đổi

(1) Sửa đổi quy định về Nhà chức trách hàng không và Nhà chức trách an ninh hàng không để phân định rõ thẩm quyền trong công tác quản lý nhà nước, đảm bảo yêu cầu của Công ước Chicago trong việc quốc gia thành viên phải công bố cơ quan đầu mối, cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ về an toàn, an ninh hàng không.

(2) Sửa đổi quy định liên quan quản lý, khai thác tàu bay và xuất khẩu tàu bay để đảm bảo tuân thủ điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hàng không Việt Nam tiếp cận được các nguồn tín dụng trong hoạt động thuê mua tàu bay.

(3) Sửa đổi các quy định về nhân viên hàng không để phù hợp với quy định của Bộ luật Lao động và cách thức vận hành thị trường lao động hàng không trên thế giới, đảm bảo tính chủ động, linh hoạt cho doanh nghiệp trong việc tổ chức lực lượng lao động theo nhu cầu, kế hoạch phát triển của doanh nghiệp, tối ưu hóa công tác tuyển chọn, sử dụng lao động.

(4) Sửa đổi quy định về tổ chức, sử dụng và khai thác vùng trời, về quản lý hoạt động bay theo nguyên tắc linh hoạt, tối ưu hóa khai thác hiệu quả vùng trời phục vụ hàng không dân dụng, đáp ứng yêu cầu an toàn, liên tục, điều hòa và hiệu quả, tuân thủ quy định về quản lý, sử dụng, bảo vệ vùng trời, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia và an toàn thông tin, tuân thủ quy định của Công ước Chicago.

 (5) Sửa đổi các nội dung liên quan đến vận chuyển hàng không, nghĩa vụ của người vận chuyển đối với hành khách nhằm làm rõ trách nhiệm của người vận chuyển, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi của hành khách khi tham gia vận chuyển; làm rõ phạm vi điều chỉnh, trách nhiệm quản lý, điều phối slot góp phần giảm tình trạng chậm chuyến, hủy chuyến, nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ hành khách, đảm bảo điều hòa liên tục, hiệu quả năng lực của các cảng hàng không, nhu cầu của các hãng hàng không trong hoạt động vận chuyển.

(6) Sửa đổi quy định về hoạt động hàng không chung, hàng không chuyên dùng và vận chuyển hàng không thương mại để phù hợp với phân loại của Công ước Chicago, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động hàng không chung, phát triển mạnh việc khai thác vùng trời tầm thấp, phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

(7) Sửa đổi quy định về quy hoạch cảng hàng không để phù hợp với thực tiễn hoạt động quy hoạch cảng hàng không, đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật về quy hoạch, đảm bảo tính khả thi đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các quy hoạch đã được phê duyệt, đang triển khai thực hiện để tránh ảnh hưởng đến hoạt động quản lý quy hoạch của nhà nước trong lĩnh vực hàng không.

(8) Sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến đất cảng hàng không tại Luật Đất đai nhằm đảm bảo tính đồng bộ với Luật HKDDVN 2025 về chính sách đầu tư, xây dựng và quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp. Theo đó, Luật xác lập rõ các hình thức sử dụng đất, bổ sung quy định cho phép nhà đầu tư được cho thuê lại quyền sử dụng đất theo hình thức trả tiền hằng năm; đồng thời quy định cụ thể việc sử dụng đất quốc phòng, an ninh phục vụ mục đích lưỡng dụng. Những sửa đổi này nhằm tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động đầu tư, nâng cấp kết cấu hạ tầng cảng hàng không theo quy hoạch và thu hút nguồn lực xã hội hóa thông qua các cơ chế về cho thuê lại đất, miễn, giảm tiền sử dụng đất.

Các nội dung bổ sung

(1) Bổ sung các quy định về người đứng đầu của Nhà chức trách hàng không, giám sát viên hàng không, thẩm quyền áp dụng miễn trừ của Nhà chức trách hàng không, ban hành hoặc công nhận áp dụng quy trình, tiêu chuẩn, quy định, hướng dẫn của quốc tế nhằm thực hiện yêu cầu của ICAO, quy định của Công ước Chicago.

(2) Bổ sung quy định về quản lý đội tàu bay của các hãng hàng không Việt Nam để góp phần phát triển ngành hàng không minh bạch, hiệu quả, bền vững, bảo đảm an toàn, an ninh hàng không; phù hợp với nhu cầu thị trường, quy hoạch, kết cấu hạ tầng cảng hàng không, sân bay; phù hợp với năng lực giám sát an toàn hàng không của Nhà chức trách hàng không.

(3) Bổ sung quy định về đầu tư xây dựng, khai thác cảng hàng không, công trình tại cảng hàng không để đảm bảo thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết 12-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Việc sửa đổi, bổ sung quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế tham gia bình đẳng vào hoạt động đầu tư xây dựng, khai thác cảng hàng không; khắc phục những hạn chế, bất cập, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đặc biệt là các vướng mắc trong hoạt động đầu tư xây dựng tại cảng hàng không dùng chung có hoạt động khai thác lưỡng dụng giữa quốc phòng, an ninh và dân dụng. Các quy định này cho phép thúc đẩy hoạt động đầu tư kết cấu hạ tầng tại cảng hàng không, phát triển cảng theo mô hình tiên tiến, hiện đại của các quốc gia trên thế giới; đảm bảo nguyên tắc Nhà nước thống nhất sở hữu các công trình hạ tầng quan trọng; nhà đầu tư quản lý, vận hành, khai thác các công trình, dự án kết cấu hạ tầng; đáp ứng các mục tiêu về quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ.

(4) Bổ sung các quy định quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng hàng không nhằm phát huy chức năng lưỡng dụng của cảng hàng không, sân bay thông qua các quy định như: việc đầu tư xây dựng cảng hàng không, công trình tại cảng hàng không bảo đảm các yêu cầu về quản lý, khai thác các công trình lưỡng dụng; sân bay thuộc cảng hàng không được khai thác lưỡng dụng; tạo hành lang pháp lý để bổ sung nguồn lực đầu tư nâng cấp, cải tạo, mở rộng, khai thác có hiệu quả cảng hàng không chuyên dùng, sân bay lưỡng dụng, khẳng định nguyên tắc “tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ chiến lược, trọng yếu, thường xuyên”, phù hợp với nhu cầu khai thác thực tế hiện nay, nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về cảng hàng không, tối đa hóa tiềm năng khai thác của cảng hàng không.

(5) Bổ sung quy định về điều tra an toàn sự cố nghiêm trọng, tai nạn tàu bay độc lập và tách biệt với hoạt động giám sát an toàn hàng không của Nhà chức trách hàng không theo quy định của Annex 13. Điều này nhằm bảo đảm rằng các cuộc điều tra an toàn sự cố nghiêm trọng, tai nạn tàu bay được tiến hành một cách khách quan, độc lập để duy trì hệ thống an toàn và đáng tin cậy.

(6) Bổ sung Chương mới về hệ thống quản lý an toàn hàng không để đảm bảo yêu cầu tại Điều 28 Công ước Chicago và Phụ ước 19 của ICAO về an toàn hàng không trong việc các quốc gia thành viên phải cam kết bảo đảm phương tiện, trang thiết bị không lưu, hệ thống tiêu chuẩn trong công tác đảm bảo hoạt động bay và phải đảm bảo các yếu tố cấu thành cho hệ thống an toàn hàng không, hệ thống kiểm soát rủi ro nhằm nâng cao năng lực giám sát an toàn hàng không quốc gia, giảm thiểu rủi ro gây mất an toàn hàng không.

(7) Bổ sung quy định thành viên tổ bay, kiểm soát viên không lưu phải được đánh giá sức khỏe tại cơ sở y tế đủ điều kiện và được Nhà chức trách hàng không Việt Nam cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ để phù hợp với quy định của ICAO.

(8) Bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu ngành hàng không dân dụng nhằm khai thác có hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia và ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả trong hoạt động quản lý nhà nước chuyên ngành.

(9) Bổ sung quy định cụ thể hóa quyền lợi quốc tế đối với tàu bay, trang thiết bị tàu bay đăng ký theo hệ thống đăng ký quốc tế được quy định tại Công ước và Nghị định thư Cape Town. Việc cụ thể hóa quyền lợi quốc tế đối với tàu bay, trang thiết bị tàu bay đăng ký theo hệ thống đăng ký quốc tế quy định tại Luật cho phép làm rõ thẩm quyền, cơ chế phối hợp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc xử lý các tranh chấp quốc tế về quyền lợi quốc tế đối với tàu bay. Đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ của quốc gia thành viên khi Việt Nam tham gia Công ước và Nghị định thư Cape Town.

(10) Bổ sung quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp hàng không để nâng cao năng lực sản xuất nội địa và chủ động về công nghệ, thực hiện về chủ trương của Đảng về đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp hàng không theo tinh ththần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về việc tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường và Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/02/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

(11) Bổ sung quy định cho phép Nhà chức trách hàng không, Nhà chức trách an ninh hàng không và các tổ chức cung cấp dịch vụ công được giữ lại một phần hoặc toàn bộ phí thu được theo quy định của Chính phủ. Nguồn kinh phí này được sử dụng để hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế, đầu tư phát triển và hiện đại hóa hệ thống giám sát theo tiêu chuẩn ICAO; đồng thời đảm bảo nguồn lực duy trì cơ chế đặc thù cho đội ngũ nhân sự thực hiện nhiệm vụ an toàn, an ninh hàng không. Việc luật hóa cơ chế này nhằm đảm bảo tính độc lập và nguồn tài chính ổn định cho Nhà chức trách trong vai trò trung tâm về thiết lập tiêu chuẩn, cấp phép và giám sát tuân thủ theo các nguyên tắc của Công ước Chicago (Doc 9082) về đảm bảo đủ nguồn lực cho Nhà chức trách, kế thừa hiệu quả thực tiễn từ cơ chế đặc thù đã triển khai từ năm 2012.

Đây là giải pháp then chốt để thu hút nhân lực trình độ cao, đáp ứng kinh nghiệm quốc tế và khẳng định cam kết của Việt Nam đối với cộng đồng hàng không toàn cầu trong việc bảo đảm tuyệt đối an toàn, an ninh hàng không.

(12) Bổ sung quy định về áp dụng pháp luật đối với hoạt động hàng không dân dụng của lực lượng vũ trang và các cơ quan nhà nước khác và hoạt động vận tải hàng không tầm thấp, tàu bay, hoạt động của tàu bay của lực lượng vũ trang và các cơ quan nhà nước khác tại Việt Nam phục vụ mục đích công vụ. Quy định này nhằm làm rõ phạm vi áp dụng Luật HKDDVN 2025 đối với hoạt động vận tải hàng không tầm thấp, hoạt động của tàu bay thuộc lực lượng vũ trang và các cơ quan nhà nước phục vụ mục đích công vụ; thiết lập khung pháp lý linh hoạt để quản lý các loại hình phương tiện và hoạt động bay đặc thù theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; đáp ứng yêu cầu tăng cường trang bị phương tiện hiện đại cho lực lượng vũ trang; chủ động đón đầu xu hướng vận tải hàng không tầm thấp trong các hoạt động sản xuất và dịch vụ hiện đại ngày càng phổ biến.

Để Luật HKDDVN 2025 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026) được triển khai có hiệu quả, Chính phủ, Bộ Xây dựng và các Bộ ngành liên quan đang tập trung nguồn lực triển khai đồng bộ các hoạt động gồm:

- Ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật: Chính phủ, các Bộ, ngành theo thẩm quyền ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật, đảm bảo có hiệu lực đồng thời với hiệu lực thi hành của Luật.

- Tuyên truyền, phổ biến Luật và văn bản hướng dẫn thi hành: cơ quan chủ trì soạn thảo xây dựng nội dung, tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định của Luật và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật kịp thời đến các cơ quan, tổ chức và người dân, giúp nắm bắt pháp luật kịp thời để thực hiện; các bộ, ngành, địa phương trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ thực hiện phổ biến, hướng dẫn triển khai các quy định chi tiết thi hành Luật.

- Giám sát, kiểm tra, theo dõi thi hành Luật: thực hiện công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra, theo dõi thi hành Luật và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật.

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 được xây dựng theo hướng quy định các vấn đề khung và mang tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Đối với các nội dung có tính biến động cao Luật giao Chính phủ, Bộ Xây dựng và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định chi tiết nhằm bảo đảm sự linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và các tiêu chuẩn quốc tế.

Do đó, trong quá trình nghiên cứu và thực thi, người dân, doanh nghiệp cần xem xét đầy đủ, đồng bộ cả quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc cập nhật thường xuyên các quy định này là điều kiện để đảm bảo quyền lợi và thực hiện đúng nghĩa vụ, tuân thủ các yêu cầu về an ninh, an toàn hàng không dân dụng./.