Hội nghị tham vấn Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn chủ trì Hội nghị. Tham dự có đại diện các bộ, ngành Trung ương, địa phương, các hội nghề nghiệp chuyên ngành và cộng đồng doanh nghiệp.

Hội nghị tập trung đánh giá kết quả thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg, nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình chuyển đổi, đồng thời tham vấn các giải pháp hoàn thiện chương trình hành động mới theo hướng đồng bộ, khả thi và phù hợp hơn với điều kiện thực tế.

Báo cáo kết quả thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg, đại diện lãnh đạo Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng cho biết, thời gian qua, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải đã đạt những kết quả bước đầu. Khung pháp lý và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật từng bước được hoàn thiện; các quy định liên quan đến phương tiện giao thông xanh, hạ tầng trạm sạc, kiểm định khí thải và sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đã được lồng ghép trong hệ thống pháp luật.

Thị trường phương tiện điện hóa có bước phát triển nhanh. Đến giữa năm 2026, hơn 70,9% lực lượng xe taxi trên cả nước đã chuyển đổi sang sử dụng điện. Tại các đô thị lớn, xe buýt điện và đường sắt đô thị đang từng bước trở thành những cấu phần quan trọng trong quá trình xanh hóa giao thông công cộng. Năng lực sản xuất ô tô điện trong nước cũng được nâng lên, với tỷ lệ nội địa hóa khoảng 60%, tạo tiền đề tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ và làm chủ công nghệ.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn như: Hạ tầng trạm sạc, trạm đổi pin và các hạ tầng cung cấp năng lượng xanh như hydro, SAF, điện bờ cho tàu biển chưa phát triển đồng bộ với nhu cầu phương tiện; sự kết nối giữa phương tiện, trạm sạc, lưới điện và quỹ đất còn hạn chế, đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận tổng thể trong quy hoạch và đầu tư.

Cùng với đó, các cơ chế hỗ trợ tài chính, tín dụng, thuế, phí còn phân tán; chi phí đầu tư phương tiện xanh và hạ tầng sạc công suất lớn vẫn là trở ngại đối với doanh nghiệp; một số tiêu chuẩn, quy chuẩn về trạm sạc hydro, an toàn phòng cháy, chữa cháy, tái chế, tái sử dụng pin động lực và cấp điện bờ tiếp tục cần được hoàn thiện; mộ trình chuyển đổi cũng chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về điều kiện hạ tầng, địa hình, cự ly vận tải và đặc thù của từng vùng, miền.

Trình bày dự thảo Quyết định thay thế Quyết định số 876/QĐ-TTg, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng Nguyễn Hữu Tiến, cho biết dự thảo Quyết định được xây dựng theo hướng cụ thể hóa mục tiêu, lộ trình chuyển đổi, bảo đảm sự đồng bộ giữa phương tiện, hạ tầng giao thông và nguồn cung năng lượng, đồng thời gắn với quy hoạch đô thị và quy hoạch điện lực.

Dự thảo xác định các đô thị lớn, trước hết là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố trực thuộc Trung ương, là những khu vực cần tập trung thúc đẩy chuyển đổi. Trong giai đoạn 2026-2030, dự kiến phấn đấu chuyển đổi toàn bộ xe buýt, taxi, xe hợp đồng dưới 8 chỗ và xe giao hàng công nghệ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh sang sử dụng thuần điện hoặc năng lượng xanh.

Đồng thời, các nội dung trong dự thảo Quyết định được xây dựng theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn. Các phương tiện điện hóa như hybrid được xem xét như bước chuyển tiếp; đối với các tuyến vận tải tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa khi hạ tầng năng lượng chưa đáp ứng, có thể áp dụng lộ trình phù hợp thay vì chuyển đổi ngay. Một số mô hình như tàu điện phục vụ du lịch tại khu bảo tồn, di tích quốc gia cũng được nghiên cứu thí điểm nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nguồn nước.

Dự thảo cũng định hướng thúc đẩy nghiên cứu, phát triển các công nghệ năng lượng mới như hydro, nhiên liệu hàng không bền vững; phát huy vai trò của các tập đoàn, doanh nghiệp đầu ngành trong nghiên cứu, đầu tư và triển khai. Cùng với đó là tăng cường phân cấp, trong đó các bộ, ngành tập trung kiến tạo thể chế, chính sách và tiêu chuẩn, còn địa phương chủ động tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.

Tại Hội nghị, các đại biểu thống nhất cao với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải trong giao thông vận tải, đồng thời tập trung góp ý vào những nội dung nhằm đảm bảo tính khả thi của chương trình trong thực tế. Một số ý kiến đề nghị dự thảo cần quan tâm hơn đến việc xây dựng hệ thống đo đạc, theo dõi, báo cáo và kiểm tra chuyên ngành, qua đó tạo cơ sở đánh giá chính xác kết quả chuyển đổi, kiểm soát phát thải và bảo đảm tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Đại diện các doanh nghiệp cũng đề nghị cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng rõ ràng, ổn định và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Theo các ý kiến, quá trình chuyển đổi xanh cần có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, do đó chính sách cần đồng thời tạo động lực và giảm bớt các rào cản về thủ tục, tiêu chuẩn, hạ tầng và nguồn lực tài chính, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch chuyển đổi dài hạn.

Đại diện Bộ Công Thương đề nghị nghiên cứu giãn lộ trình thực hiện theo hướng giai đoạn 2025-2035 thay vì 2025-2030, nhằm có thêm thời gian chuẩn bị đồng bộ về nguồn năng lượng, hạ tầng và điều kiện triển khai. Ý kiến này cũng đặt vấn đề cần bảo đảm sự phù hợp giữa tốc độ chuyển đổi phương tiện với khả năng đáp ứng của hệ thống năng lượng, tránh tạo áp lực quá lớn lên hạ tầng điện trong từng thời kỳ.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ bày tỏ sự ủng hộ đối với chủ trương chuyển đổi năng lượng xanh, đồng thời tham gia góp ý đối với các nội dung liên quan đến khoa học, công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn và giải pháp kỹ thuật. Các ý kiến tại Hội nghị được đánh giá là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng vừa bảo đảm mục tiêu giảm phát thải, vừa phù hợp với điều kiện phát triển của từng lĩnh vực, địa bàn và nhóm phương tiện.

 

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cảm ơn đại diện các bộ, ngành Trung ương, địa phương, các hội nghề nghiệp chuyên ngành và cộng đồng doanh nghiệp đã thu xếp thời gian tham dự, đồng thời có những ý kiến xác đáng, trách nhiệm đóng góp cho dự thảo Chương trình hành động.

Nhấn mạnh, các ý kiến tại Hội nghị cần được nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, nhất là những vấn đề liên quan đến lộ trình, tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống đo đạc và kiểm tra, hạ tầng năng lượng, cơ chế hỗ trợ cũng như điều kiện thực tế của doanh nghiệp và từng địa phương, vì đây là những nội dung có ý nghĩa quyết định đối với tính khả thi của Chương trình sau khi được ban hành, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn chỉ đạo Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng và Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng khẩn trương tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp tại Hội nghị, tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải; hoàn thiện hồ sơ để Bộ Xây dựng sớm trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định, bảo đảm Chương trình khi được ban hành có mục tiêu rõ, lộ trình phù hợp, trách nhiệm cụ thể và khả năng triển khai thực chất./.

(moc.gov.vn)