Nước thải từ máy bay có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ đại dịch

Phân tích nước thải từ máy bay có thể giúp phát hiện sớm các mầm bệnh lưu hành trên thế giới, qua đó hỗ trợ cảnh báo nguy cơ bùng phát đại dịch sớm hơn nhiều tuần so với các hệ thống giám sát truyền thống.

Đây là kết quả của chương trình thí điểm do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) và Cơ quan An ninh Y tế Anh (UKHSA) thực hiện.

Trong khoảng 10 tháng, từ tháng 3/2024 đến tháng 1/2025, các nhà nghiên cứu đã thu thập và phân tích 424 mẫu nước thải từ các chuyến bay giữa Mỹ và Anh.

Kết quả cho thấy gần 75% số mẫu chứa ít nhất một tác nhân gây bệnh đường hô hấp, như virus cúm A, cúm B, SARS-CoV-2 gây COVID-19 và virus hợp bào hô hấp (RSV). Khoảng 72% số mẫu cũng phát hiện ít nhất một mầm bệnh gây bệnh đường tiêu hóa.

Theo nhóm nghiên cứu, nước thải máy bay chứa lượng lớn chất thải của hành khách nhưng ít bị pha tạp bởi các nguồn bên ngoài như nước thải công nghiệp hay nông nghiệp.

Điều này giúp việc phát hiện mầm bệnh đạt độ nhạy cao mà không ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hàng không hay quyền riêng tư của hành khách.

Một kết quả đáng chú ý là biến thể XEC của virus SARS-CoV-2 đã được phát hiện trong nước thải từ các chuyến bay khởi hành từ Anh vào ngày 17/9/2024, sớm hơn khoảng 4 tuần so với thời điểm biến thể này được phát hiện trong nước thải từ các chuyến bay nội địa tại Mỹ.

Kết quả này phù hợp với các bằng chứng cho thấy biến thể XEC xuất hiện ở châu Âu trước khi lan rộng sang Mỹ.

Các nhà khoa học nhận định việc mở rộng mô hình này thành mạng lưới các "sân bay giám sát" trên toàn cầu, kết hợp với giải trình tự gene và chia sẻ dữ liệu nhanh, có thể giúp theo dõi gần như theo thời gian thực đường lây lan của các mầm bệnh mới.

Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống này sẽ giúp các cơ quan y tế sớm triển khai các biện pháp ứng phó có mục tiêu, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng và giảm nhu cầu áp dụng các biện pháp mạnh như đóng cửa biên giới hay hạn chế đi lại.

Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học Nature Medicine./.

(TTXVN/Vietnam+)