Tiềm năng sản xuất và tham gia thị trường xuất khẩu nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) của Việt Nam

Báo cáo ASEAN SAF 2050 Outlook cho thấy Việt Nam nổi lên như một trong những quốc gia có tiềm năng đáng kể trong sản xuất và tham gia thị trường xuất khẩu SAF trong khu vực Đông Nam Á.

Lợi thế nguồn nguyên liệu – nền tảng cho sản xuất SAF

Theo báo cáo, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia ASEAN có nguồn nguyên liệu sinh khối dồi dào nhất, cùng với Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan. Các nguồn nguyên liệu chính bao gồm dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm lúa gạo, phụ phẩm sắn và tàn dư lâm nghiệp.

Đây đều là các loại sinh khối có chi phí thấp và sẵn có, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất SAF quy mô lớn. Đặc biệt, với đặc thù là quốc gia nông nghiệp, Việt Nam có lợi thế vượt trội trong việc hình thành chuỗi cung ứng nguyên liệu ổn định và lâu dài.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng tổng tiềm năng cung SAF từ sinh khối nông nghiệp và lâm nghiệp trong ASEAN có thể đạt khoảng 7,5 triệu thùng/ngày vào năm 2030 và tăng lên tới 8,5 triệu thùng/ngày vào năm 2050. Trong tổng thể đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia đóng góp đáng kể.

Khả năng trở thành quốc gia xuất khẩu SAF

Một trong những điểm đáng chú ý của báo cáo là nhận định rằng tất cả các quốc gia ASEAN, bao gồm Việt Nam, đều có khả năng trở thành nhà xuất khẩu ròng SAF.

Cụ thể, đến khoảng năm 2040, Việt Nam được dự báo có thể cùng với Indonesia, Philippines và Thái Lan trở thành các quốc gia xuất khẩu SAF trong khu vực.

Điều này xuất phát từ thực tế rằng tiềm năng cung của ASEAN “vượt xa nhu cầu nội khối”, tạo dư địa lớn cho xuất khẩu. Trong khi đó, các nền kinh tế phát triển tại châu Á như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc được xác định là các thị trường nhập khẩu SAF lớn trong tương lai.

Nhu cầu thị trường tăng mạnh – cơ hội cho Việt Nam

Trong báo cáo cũng đưa ra dự báo nhu cầu SAF trong khu vực tăng trưởng rất nhanh. Báo cáo ước tính nhu cầu SAF tại ASEAN sẽ tăng từ 15.000 thùng/ngày vào năm 2030 lên hơn 700.000 thùng/ngày vào năm 2050.

 

Mặc dù các trung tâm tiêu thụ chính được xác định là Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan, nhưng sự gia tăng nhu cầu trong toàn khu vực sẽ tạo ra thị trường rộng lớn cho các nhà sản xuất, trong đó có Việt Nam.

Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam không chỉ có cơ hội xuất khẩu mà còn có thể phát triển thị trường SAF nội địa, phục vụ quá trình chuyển đổi xanh của ngành hàng không trong nước.

Vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực

Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của một số quốc gia trong tối ưu hóa chi phí phân phối SAF. Mặc dù Indonesia, Malaysia và Philippines được đánh giá có lợi thế hơn về chi phí logistics đến các thị trường nhập khẩu lớn, Việt Nam vẫn có vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị khu vực nhờ nguồn nguyên liệu phong phú; vị trí địa lý thuận lợi trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương; khả năng kết nối với các thị trường tiêu thụ lớn.

Những yếu tố này giúp Việt Nam có thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng SAF, từ sản xuất đến thương mại.

Thách thức về công nghệ và chi phí

Dù có tiềm năng lớn, báo cáo cũng chỉ ra thách thức về chi phí sản xuất SAF. Công nghệ phổ biến nhất hiện nay là HEFA, có chi phí khoảng gấp đôi nhiên liệu phản lực truyền thống, trong khi các công nghệ khác như Gasification + FT, ATJ và HTL có thể cao hơn từ 4–7 lần.

Tuy nhiên, khoảng cách chi phí này được dự báo sẽ thu hẹp khi công nghệ phát triển và được mở rộng quy mô. Đây là cơ hội để các quốc gia như Việt Nam “đi tắt đón đầu” nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp.

Từ các phân tích trên, có thể thấy Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một mắt xích quan trọng trong thị trường SAF khu vực và toàn cầu.

Để tận dụng cơ hội này, cần phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu sinh khối bền vững; thu hút đầu tư vào công nghệ sản xuất SAF; xây dựng khung pháp lý và cơ chế thị trường cho SAF và tăng cường hợp tác quốc tế trong thương mại và chuyển giao công nghệ.

Báo cáo ASEAN SAF 2050 Outlook cho thấy Việt Nam không chỉ có tiềm năng trở thành quốc gia sản xuất SAF quy mô lớn mà còn có khả năng tham gia sâu vào thị trường xuất khẩu trong tương lai. Với lợi thế về nguồn nguyên liệu và vị trí địa lý, nếu có chiến lược phát triển phù hợp, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trong những trung tâm SAF của khu vực ASEAN, góp phần vào quá trình khử carbon của ngành hàng không toàn cầu.

(KHCN&MT-Nguồn:https://asean.org/book/promoting-the-production-of-sustainable-aviation-fuels-from-agricultural-wastes-in-the-asean-region-asean-2050-saf-outlook-report/).